Een Nederlandse ontwikkelaar heeft met VoxFox een toegankelijkheidsprogramma voor Linux gemaakt dat schermteksten voorleest en spraak omzet in tekst. De software van Daniël Vos uit Nijmegen verwerkt alle gegevens lokaal op de computer, zonder dat daar een internetverbinding of clouddienst voor nodig is.
VoxFox is gemaakt voor mensen die slecht zien, moeite hebben met lezen of lastig met een toetsenbord en muis overweg kunnen. Waar losse hulpmiddelen vaak apart geïnstalleerd en gecombineerd moeten worden, brengt VoxFox deze functies samen in één programma. Het is daarbij zo gebouwd dat het ook zonder veel technische kennis te installeren en te gebruiken is. “Wie voor Linux kiest vanwege privacy en controle, zou voor toegankelijkheid niet alsnog afhankelijk moeten worden van een paar grote Amerikaanse bedrijven,” zegt Vos.
Achterstand in toegankelijkheid
Linux wordt vaker genoemd als alternatief voor de meer gesloten systemen van Microsoft en Apple: het is gratis, kan oudere hardware langer bruikbaar houden en geeft gebruikers meer controle over hun eigen gegevens. Op het gebied van toegankelijkheid loopt het aanbod volgens Vos echter achter. Bestaande oplossingen zijn niet altijd makkelijk te installeren, niet erg gebruiksvriendelijk of sluiten niet goed aan op hoe mensen tegenwoordig een computer gebruiken. Bovendien is de ontwikkeling ervan vaak afhankelijk van vrijwilligers. “Een besturingssysteem is niet werkelijk vrij wanneer een deel van de gebruikers het nauwelijks kan bedienen,” aldus Vos. “Digitale soevereiniteit gaat niet alleen over broncode en servers. Het gaat er ook om wie daadwerkelijk toegang heeft tot de technologie.”
Ontstaan uit persoonlijke noodzaak
Vos (1979) werkte jarenlang als systeembeheerder en websitebouwer en was net voor zichzelf begonnen toen hij in maart 2012 een hersenbloeding kreeg. Die trof onder meer zijn taalvermogen en gezichtsveld, waardoor lezen sindsdien flink bemoeilijkt wordt. Omdat hij pas kort als zelfstandige werkte, kwam hij na zijn revalidatie in de bijstand terecht. Ondanks tegenwerking van de gemeente wist hij weer aan betaald werk te komen. In de jaren daarna zocht hij steeds naar geschikte hulpsoftware voor Linux, zonder resultaat. “Na vijftien jaar wachten werd duidelijk dat deze software niet vanzelf zou verschijnen. Ik ben VoxFox gaan bouwen omdat ik het zelf nodig had, maar het probleem is veel groter dan mijn situatie,” zegt Vos. Inmiddels ondersteunt VoxFox tien talen, waaronder talen met een ander schrift en talen die van rechts naar links worden geschreven.
Pleidooi voor gerichte financiering
Vos roept Nederlandse en Europese overheden op om opensourceprojecten op het gebied van toegankelijkheid gerichter te steunen. Bestaande subsidieregelingen zijn volgens hem beperkt, versnipperd en bij veel onafhankelijke ontwikkelaars onvoldoende bekend. “Voor dit soort basissoftware zijn geen eindeloze adviestrajecten nodig,” vindt hij. “Financier de mensen die de code schrijven en laat hen samenwerken met de mensen die de software dagelijks moeten gebruiken.”
Wat VoxFox kan
VoxFox leest tekst voor die onder de muis staat, geselecteerde tekst of hele webpagina’s, en kan ook dicteren: gesproken tekst omzetten in geschreven tekst, eveneens zonder internetverbinding. Daarnaast herkent de software tekst in foto’s en scans. VoxFox is te vinden via voxfox.nl.